محمد رضا واليزاده معجزى
760
تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )
وصول ماليات لرستان گرديد . قبلا نوشتيم كه باقر خان اعظم السلطنه كاكاوند رئيس طايفه مهم كاكاوند هميشه از پرداخت ماليات استنكاف مىكرد و محصلين ماليات را گول مىزد . اگر از كرمانشاه رفته بودند مىگفت من اهل لرستانم و ماليات طايفهام را به حاكم لرستان مىدهم و اگر از لرستان رفته بودند مىگفت من در هرسين سكونت دارم و هرسين جز كرمانشاه است و مالياتم را به والى كرمانشاه مىپردازم . اين بود كه قوام الدوله با اردويى جهت وصول ماليات اعظم السلطنه و ايل كاكاوند از خط نهاوند و خزل به هرسين رفت و اعظم السلطنه را در محاصره انداخت و بيست و يك هزار تومان وجه نقد از او وصول نموده و به بروجرد برگشت . امير منظم با حكمى كه از قوام الدوله گرفته بود جهت وصول هفتاد و پنج هزار [ تومان ] ماليات تعهد « 1 » خود به اليشتر برگشت ولى اين مبلغ خيلى بيشتر از قوه و استطاعت طوايف سلسله بود و امير منظم از ترس اينكه امير اشرف پيشدستى نكند ، اين تعهد گزاف و سنگين را نمود [ ه بود ] زيرا بيشتر رعاياى اليشتر كه طوايف يوسفوند و كوليوند بودند از دست مظالم پيرامونيان خود امير منظم محل را ترك كرده در قراء كرمانشاه و نهاوند متوارى و فرارى شده بودند و در واقع بيش از يك چهارم آنها در اليشتر باقى نبود و طوايف بسطام و خمسه و غيره هم از تحت سلطه و اقتدار او خارج بودند . روى اين اصل امير منظم از اين مبلغ سنگين فقط سى الى سى و پنج هزار تومان آن را - كه آن هم بيشتر اغنام و احشام بود كه توسط گماشتگان ظفر السلطان به فروش مىرسيد - به صندوق قوام الدوله تحويل داد . « 2 » در زمستان اين سال كه اواسط 1338 قمرى بود امير منظم كه با سردار اكرم « 3 » پسر امير نظام همدانى سوابق دوستى داشت به اتفاق وى به تهران رفت و توسط او به وثوق الدوله معرفى و به قدرى مورد توجه و عنايت وثوق الدوله رئيس الوزرا واقع شد كه در تمام مدتى كه در تهران توقف داشت ، در خانه خود وثوق الدوله مهمان بود و با حصول موفقيت به لرستان مراجعت [ كرده ] و به نهاوند رفت . اوضاع لرستان در نيمه دوم سال 1338 و نيمه اول سال 1339 ه ق . سالهايى كه منجر به كودتاى 1299 شمسى گرديد بدترين سالهاى عمر ايرانيان و بويژه لرستانيان بوده است : خزانه خالى ، راهها ناامن ، تجارت فلج ، كشاورزى خراب ، شهرها و آباديها
--> ( 1 ) . اصل : متعهد . ( 2 ) . اصل : شد . ( 3 ) . سردار اكرم داماد وثوق الدوله رئيس الوزرا بود .